Đến Trung tâm Bình Minh, Thanh Đa, TP.HCM, chúng tôi đã gặp những
gương mặt còn rất trẻ. có nhiều nguyên nhân đưa họ đến vực thẳm ma túy,
trong đó, sự thiếu quan tâm của cha mẹ là một nguyên nhân trực tiếp.
Con ngã rồi, đừng xô thêm nữa
Ở tuổi ham chơi, chưa phân biệt được bạn bè xấu tốt, Ngọc Vân nghe đám bạn rỉ tai: "Chơi thử thứ này đi, học bài mau thuộc lắm". Vân nể bạn bè, chỗ dựa thân thiết của cô, nên không từ một yêu cầu nào. Hai năm sau, đang học lớp 12, Vân nghiện ma túy. Nhà trường thông báo tình trạng của Vân cho gia đình. Sau giây phút ngỡ ngàng, từ chỗ quá tin tưởng vào đứa con gái ngoan, ba mẹ Vân bắt con nghỉ học, và nhốt cô trong nhà.
Vân bị sốc, không chỉ vì nhớ ma túy, mà còn vì thái độ của ba mẹ. Ba mẹ cô không quá giàu có, nhưng con cái có thể lấy tiền trong tủ xài thoải mái. "Giá như mẹ em quản lý tiền bạc chặt chẽ hơn, em lấy tiền ngày càng nhiều trong suốt thời gian dài, mà không bị mẹ phát hiện". Từ chỗ để con gái quá tự do, ba mẹ Vân lại chẳng thèm nghe con nói, vì con mắc "trọng tội". Bị nhốt trong nhà, Vân cảm thấy mình không còn được coi như con người nữa. Đến khi ba mẹ lơ là, cô trốn biệt, tìm đến bạn bè, chơi ma túy tiếp như để phản ứng lại thái độ của cha mẹ. Khi Vân quay về nhà, anh chị em bắt đầu xa lánh và luôn nghi ngờ, cảnh giác, sợ Vân ăn cắp đồ. Gia đình chọn phương án: đưa Vân đi cai nghiện, thà tốn tiền, mà mọi thành viên khác trong nhà được yên thân.
Thăm con tại Trung tâm cai nghiện
Thăm con tại Trung tâm cai nghiện
Một đứa trẻ nghiện ma túy, thường là "sản phẩm" của lối giáo dục không chuẩn: quá nuông chiều con, không biết cách kiểm soát con... Khi đã sa vào ma túy, đứa trẻ không tự đứng lên được. Phản ứng phổ biến của các gia đình có con nghiện là bực bội, sốc và xấu hổ. Thanh Hà, 17 tuổi, kể: "Mẹ em ngất xỉu khi biết em chơi ma túy. Dù mời bác sĩ về tận nhà cắt cơn cho em, nhưng bà không ngớt kể lể công lao nuôi con, xỉ vả em là thứ vô ơn. Mọi người trong nhà nhìn em như đồ bỏ đi". Số đông các ông bố, bà mẹ thường che giấu chuyện nghiện ngập của con cái. Như thế càng làm đứa trẻ cảm thấy mình mất hết giá trị, như tội phạm, là nỗi nhục của gia đình, mất hết quyết tâm làm lại cuộc đời.
Nhiều cha mẹ còn nghĩ rằng, đã chơi ma túy được thì cũng có thể bỏ được, nên họ nhốt con, cách ly chúng bằng cách gửi đến nhà bà con xa, cho con đi du học... Tất cả những biện pháp này đều nhắm đến hướng nâng đỡ đứa con lầm lạc, nhưng không hề hiệu quả. Đứa con bị nghiện cảm thấy không được cảm thông, thấu hiểu, nó chỉ nghĩ rằng mình đang bị trừng phạt. Đưa con đến trung tâm cai nghiện, đối với nhiều phụ huynh, là đường cùng, đã đến mức... bó tay.
Đối với người nghiện, những ai muốn họ từ bỏ ma túy đều là... kẻ thù. Bởi thế, không thể kể hết bao thứ khốn khổ mà đứa con nghiện ma túy gây ra cho cộng đồng: ăn cắp, đòi tiền cha mẹ, phạm tội... Tóm lại, là những hành vi đe dọa sự bình an của gia đình và cộng đồng. Chỉ những bà mẹ, vốn được coi là thiên thần hộ mệnh của con, mới đủ sức kéo lê cuộc đời mình theo đứa con có thâm niên sử dụng ma túy. Thế nhưng, sức chịu đựng của các bà mẹ cũng có hạn. Bà mẹ của Vũ Thái, 19 tuổi, khổ sở: "Nó bắt tôi hứa đủ điều. Nếu không nó càng quậy". Bà mẹ của Đình Thắng đi đến quyết định cung cấp tiền cho con xài ma túy, vì "nó đã quen cưng chiều từ bé”. Bà mẹ của Trần Đạt lại mong muốn: "Con bỏ được ma túy, thì không cần đi làm, ở nhà tôi nuôi suốt đời cũng được". Thế nhưng, mỗi lần con được trung tâm cho về nhà, bà lại lo: "Tôi không ngủ được, nó ở trong phòng tôi cũng lo, ra khỏi nhà tôi cũng lo". Dường như, sự mệt mỏi chịu đựng khiến các ông bố bà mẹ chỉ còn đủ tiền để lo cho con, chứ không còn đủ trách nhiệm và sự sáng suốt tìm đến một giải pháp hữu hiệu. Sau một thời gian, hầu hết người nghiện đều muốn từ bỏ ma túy, nhưng họ không biết làm cách nào. Đó là điểm tích cực duy nhất khiến họ xứng đáng được giúp đỡ, hỗ trợ, chứ không phải bị trừng phạt, kỳ thị, hay thương hại.
Coi con như người bệnh
Tại trung tâm Bình Minh, Thanh Đa, các học viên rất quen thuộc với Ragnar Larusson, một người đàn ông đến từ Đan Mạch. Ông được các bạn trẻ ngưỡng mộ như một người hùng. Họ gọi ông là thầy, bác, bố...
Ragnar là chuyên gia của chương trình những người nghiện ẩn danh NA (Narcotics Anonymuos), một chương trình có tính hiệu quả cao đang được thực hiện phổ biến trên thế giới, đến VN từ năm 2006, và được ứng dụng tại Bình Minh, Thanh Đa.
Với các bậc phụ huynh, Ragnar chia sẻ: "Giới trẻ đang có nguy cơ sa vào nghiện: ma túy, rượu, game, đua xe... Các loại nghiện này đều được quy là bệnh, nên có nhiều chứng và có thể tái phát. Coi con mình đang bị bệnh, cha mẹ đỡ phiền trách và xấu hổ. Khi đã tái phát, người bệnh quên sạch những gì đã hứa với cha mẹ, và luôn bị kẹt trong vòng luẩn quẩn "nghiện-vui, buồn-sử dụng". Gia đình nên đối mặt với những rắc rối này, đừng phủ nhận, trốn chạy, hoặc quá kỳ vọng vào việc con mình sẽ hết nghiện. Việc cần thiết là tìm cho con một nơi điều trị hợp lý, được tư vấn hiệu quả. Cùng với các chuyên gia, cha mẹ góp phần dạy cho con biết trách nhiệm giữ mình, tránh xa ma túy".
Ragnar từng nghiện rượu và ông đã cai nghiện thành công. Đến với các học viên, ông rất thành thật: "Tôi là người nghiện, và tôi không còn nghiện nữa. Nhưng bản thân tôi vẫn từng là người nghiện. Đó là điều tôi không phủ nhận, không che đậy. Nó nhắc tôi rằng, nếu tôi tái nghiện, tôi lại bất lực và lại không thể tự cai được".
Trong chương trình NA, với sự huấn luyện của Ragnar, ngay bước đầu tiên, các học viên cần nạp vào ý thức chấp nhận sự bất lực của mình trước ma túy. Bản thân họ không thể tự mình vượt qua được, họ cần sự giúp đỡ từ nhà tư vấn, hoặc những người đã từng nghiện và đã cai nghiện để được chia sẻ, cảm thông.
Sau khi tham dự chương trình NA, không ít học viên đã bỏ được ma túy. Nhưng vấn đề không chỉ dừng lại ở việc ngừng sử dụng ma túy, mà là giữ mình trong sạch. Hoàng Dũng, đã "sạch" ma túy được hai năm, sau gần 10 năm nghiện, cho biết: "Tôi không bao giờ chủ quan, và dám chắc rằng mình sẽ không tái nghiện. Suy nghĩ đó, khiến tôi luôn có sự liên hệ mật thiết với nhà tư vấn và nhóm người "sạch" cùng cảnh ngộ. Chúng tôi gặp nhau khá thường xuyên để chia sẻ cảm xúc và những khó khăn của mình".
Kinh nghiệm của Ngọc Thảo, đã dứt ma túy được ba năm: "Tôi luôn nhớ mình là người nghiện, và giữ cảm xúc của mình được cân bằng, không vui quá, cũng không buồn. Tôi luôn tự nhắc mình, phải thật sự muốn từ bỏ ma túy. Nếu không có sự kiên định đó, thì người nghiện đã ngầm cho phép mình tái nghiện".
Gia đình vẫn là yếu tố quan trọng nhất đối với những đứa con đã "giã từ dĩ vãng". Không ít học viên đã "sạch" rồi, vẫn thèm cảm giác được gia đình tin yêu, cảm thông. Đã gây cho gia đình nhiều khổ đau, phiền toái, nên các bạn trẻ dù đã cai nghiện, vẫn không dám đòi hỏi sự chấp nhận của gia đình. Vì thế, các bậc cha mẹ đừng để con mình phải ngậm ngùi sống trong mong đợi sự tha thứ.
